İngilizce Konuşurken Donup Kalmak: O An Ne Yapmalı?

İngilizce konuşurken donup kalmak genellikle bilgi eksikliğinden değil, zihnin aynı anda hem cümle kurmaya hem de kendini denetlemeye çalışmasından kaynaklanır. O an yapılacak en iyi şey susup panik yapmak yerine hazır bir kalıpla zaman kazanmak, sonra cümleyi daha basit bir yoldan kurmaktır.

Bu yazıyı, bir öğrencimizin bize sorduğu bir sorudan yola çıkarak yazdık. Belki sen de aynı anı yaşamışsındır.

Bir öğrencimizin sorusu: "Hepsini biliyordum, neden gelmedi?"

Öğrencimiz bir yazılım şirketinde proje yöneticisi. Yurt dışındaki bir firmayla online iş görüşmesine girdi. İlk sorular iyi gitti; kendini tanıttı, mevcut işini anlattı. Sonra görüşmeci şunu sordu:

"Tell me about a time you disagreed with your manager."

Soruyu anladı. Cevabı da Türkçe olarak kafasında hazırdı. Ama ağzını açtığında hiçbir şey çıkmadı. Birkaç saniye ekrana baktı, "Sorry… sorry…" dedi ve cevabı yarım yamalak tamamladı.

Ertesi gün derste bize şunu sordu: "Hocam, o kelimelerin hepsini biliyorum. Disagree, manager, project… Neden o an hiçbiri aklıma gelmedi?"

Cevabımız şuydu: Kelimeler oradaydı. Eksik olan, o kelimelere ulaşmak için gereken birkaç saniyeyi güvenle kazanma becerisiydi.

İngilizce konuşurken kafa neden boşalır?

Donmanın tek bir sebebi yok. Ama yetişkinlerde en sık şu üçü bir arada görülür:

• Kafada çeviri yapmak: Önce Türkçe tam cümleyi kuruyorsun, sonra onu kelime kelime İngilizceye aktarmaya çalışıyorsun. Türkçede fiil sonda, İngilizcede ise öznenin hemen ardından geldiği için zihnin cümlenin sonunu beklerken başını kuramıyor.
• Kendini denetlemek: Konuşurken bir yandan "Bu doğru mu, -s takısını unuttum mu, aksanım kötü mü?" diye kontrol ediyorsun. Bu iç denetçi, cümle kurmak için gereken dikkati yiyor.
• Yüksek risk hissi: İş görüşmesi, toplantı, yabancı bir müşteri… Ortam ne kadar önemliyse stres o kadar artar ve stres altında hafızadan bilgi çağırmak zorlaşır. Öğrencimizin tam olarak yaşadığı buydu.

Yani sorun "İngilizcem yetmiyor" değil, çoğu zaman "İngilizcemi baskı altında kullanmaya alışık değilim" sorunudur. Bu üç sebepten en inatçısı kafada çeviri; onu nasıl bırakacağını İngilizce düşünmeye geçmek üzerine yazdığımız yazıda adım adım anlattık.

Donduğun an ne yapmalısın?

Sessizlik iki saniyeyi geçince panik başlar. Bu yüzden amacın o sessizliği doğal bir sesle doldurmak. Ana dili İngilizce olan insanlar da sürekli böyle yapar.

1. Zaman kazandıran bir kalıp söyle

Bunları ezberle, hatta yüksek sesle tekrar et ki o an otomatik çıksın:

• "That's a good question. Let me think for a second."
• "Hmm, how can I put this…"
• "Let me give you an example."
• "Sorry, I lost my train of thought. Where was I?"

Bu cümleler sana iki üç saniye kazandırır ve karşı tarafa "düşünüyorum" mesajı verir, "bilmiyorum" değil.

2. Kelimeyi bulamıyorsan etrafından dolaş

Aklına gelmeyen kelimeyi aramakta ısrar etme. Onu anlat. Örneğin "deadline" gelmediyse: "the last day we had to finish the project" de. Görüşmeci ne demek istediğini anlar; hatta bazen kelimeyi kendisi söyler.

3. Cümleyi küçült

Kafandaki uzun ve süslü Türkçe cümleyi bırak. Kısa cümlelerle ilerle: "My manager wanted to delay the launch. I didn't agree. I showed him the data." Üç basit cümle, yarım kalmış tek bir uzun cümleden çok daha güçlüdür.

4. Gerekirse soruyu geri iste

"Could you repeat the question, please?" ya da "Just to make sure I understand, you're asking about…" demek profesyonel bir davranıştır. Hem zaman kazanırsın hem de soruyu kendi kelimelerinle tekrar ederken cevabın ilk cümlesi şekillenir.

Donmayı zamanla nasıl azaltırsın?

Anlık kurtarma kalıpları işe yarar ama asıl hedef donmanın daha seyrek olması. Bunun için şunlar fark yaratır:

1. Kalıplarla düşün, kelimelerle değil: "I didn't agree with…", "The main reason was…", "In the end, we decided to…" gibi hazır blokları bütün olarak öğren. Zihnin tek tek kelime aramak yerine hazır parçaları birleştirir.
2. Muhtemel soruları önceden sesli prova et: İş görüşmesine giriyorsan "Tell me about a challenge…", "Why do you want to leave…" gibi klasik soruları yüksek sesle, kendini kaydederek cevapla. Yazarak hazırlanmak yetmez; ağzının da alışması gerekir. Evde tek başına yapabileceğin başka yöntemleri evde İngilizce konuşma pratiği yazımızda topladık.
3. Hata payı tanı: Konuşurken hatayı düzeltmek için durma. Mesaj karşıya ulaşıyorsa devam et. İç denetçiyi susturmak bir alışkanlıktır ve pratikle gelişir.
4. Düzenli ve gerçek konuşma pratiği yap: Donma en çok seyrek konuşan insanlarda görülür. Haftada birkaç kez gerçek bir insanla, düşük riskli bir ortamda konuşmak, baskı anında da beynin İngilizceye hızlı geçmesini sağlar.

Öğrencimize ne oldu?

Derslerde aynı soruyu farklı şekillerde defalarca sorduk. İlk denemelerinde yine durakladı, ama bu kez "Let me think for a second" diyerek. Birkaç hafta sonra bir sonraki görüşmesine girdiğinde yine zor bir soruyla karşılaştı. Bu sefer donmadı; kısa bir duraklama, bir kalıp ve ardından basit ama net cümleler.

Kısacası kafanın boşalması İngilizceni bilmediğin anlamına gelmez. O boşluğu nasıl dolduracağını bilmediğin anlamına gelir. Ve bu, öğrenilebilen bir beceri.