IELTS Speaking Hazırlık: 4 Haftalık Çalışma Planı

IELTS Speaking hazırlık için dört hafta yeter, yeter ki her haftayı sınavın bir bölümüne ayırıp son haftayı tam provalara bırakasın. Plan şu: 1. hafta Part 1'de dolu cevap vermek, 2. hafta Part 2'nin iki dakikasını doldurmak, 3. hafta Part 3'te fikrini savunmak, 4. hafta da süre tutarak tam deneme sınavları.

Aşağıda her haftanın ne içerdiğini, kendini nasıl ölçeceğini ve bir öğrencimizin bize sorduğu sorunun cevabını bulacaksın.

Bir öğrencimizin sorusu: “Hazır cevap ezberlesem yeter mi?”

Geçen ay bir öğrencimiz bize şunu yazdı:

“Sınavıma dört hafta var. İnternette her Part 1 konusu için hazır cevaplar buldum. Bunları ezberlesem işimi görür mü?”

Kısa cevap: hayır, ve bunun iki nedeni var. Birincisi, ezber cevap kulağa ezber gibi gelir. Tonlama düzleşir, cümleler fazla kusursuz akar ve soru biraz farklı sorulduğunda konuşma birden kopar. İkincisi, sınavda soruların ifadesi senin hazırladığından farklı olabilir ve Part 3'te examiner cevabına göre yeni sorular sorar. Ezberin dışına çıktığın anda elinde hazır bir şey kalmaz. Ezber de dahil sınavda en çok puan kaybettiren alışkanlıkları IELTS Speaking hataları ve düzeltmeleri yazısında tek tek ele aldık.

Bu öğrenciye önerdiğimiz şey cevap değil, düzen ezberlemekti. Yani “ne söyleyeceğim” yerine “nasıl kuracağım” sorusuna hazırlanmak. Aşağıdaki plan da tam olarak bunun üzerine kurulu.

Sınavın formatı kısaca nasıl?

Speaking bölümü bir examiner ile birebir yapılan, yaklaşık 11 ile 14 dakika süren bir görüşmedir ve kayda alınır. Üç bölümden oluşur:

• Part 1 (4 ile 5 dakika): Kendin, işin ya da okulun, evin, hobilerin gibi tanıdık konularda kısa sorular.
• Part 2 (3 ile 4 dakika): Sana bir konu kartı verilir. Bir dakika hazırlanıp not alırsın, sonra iki dakikaya kadar kesintisiz konuşursun.
• Part 3 (4 ile 5 dakika): Part 2'deki konuyla bağlantılı, daha soyut ve genel sorular üzerine bir tartışma.

Puanlama dört ölçüte göre yapılır: akıcılık ve tutarlılık (Fluency and Coherence), kelime çeşitliliği (Lexical Resource), dil bilgisi çeşitliliği ve doğruluğu (Grammatical Range and Accuracy) ve telaffuz (Pronunciation). Bu dördünü aklında tut, çünkü her haftanın ölçme kısmı bunlara dayanıyor. Dört kriterin bant bant neye baktığını görmek istersen IELTS Speaking puanlama kriterleri yazısını ölçme haftalarında yanında tut.

1. Hafta: Part 1'de nasıl doğal ve dolu cevap verirsin?

Part 1'in tuzağı kısa cevaptır. “Do you work or are you a student?” sorusuna “I work.” deyip susmak, konuşma becerini gösterme fırsatını harcamak demek. Hedef: her cevap iki üç cümle olsun. Önce cevap, sonra bir neden, sonra küçük bir örnek. Bu düzenin gerçek sorularda nasıl durduğunu IELTS Speaking Part 1 soruları ve örnek cevaplar yazımızda görebilirsin.

Bu hafta her gün şunu yap:

• Tanıdık konulardan (iş, ev, memleket, boş zaman, yemek, hava) birini seç ve kendine beş soru yaz.
• Her soruya yüksek sesle, cevap + neden + örnek düzeniyle cevap ver.
• Aynı fikri iki farklı yoldan söylemeyi dene. Bir gün “I really enjoy it” diyorsan ertesi gün “It's something I look forward to” de.

Kendini nasıl ölçersin: Cevaplarını kaydet ve dinlerken iki şeyi say: kaç cevap tek cümlede bitti ve kaç kez aynı kelimeyi tekrarladın. Hafta sonunda bu iki sayının düşmüş olması gerekiyor. Kaydı dinlerken nelere bakacağını evde tek başına İngilizce konuşma pratiği yazımızda adım adım anlattık.

2. Hafta: Part 2'de iki dakikayı nasıl doldurursun?

Part 2'de çoğu kişiyi korkutan şey süre. Oysa bir dakikalık hazırlığı iyi kullanırsan iki dakika sanıldığı kadar uzun değil. Kartta konunun altında genellikle birkaç yönlendirme maddesi olur. Bunları konuşmanın iskeleti olarak kullan.

Hazırlık dakikasında tam cümle yazma. Her madde için iki üç anahtar kelime not al, sonuna da bir “neden önemliydi” notu ekle. Konuşurken bu notları sırayla genişlet.

Bu hafta her gün iki kart çalış. Konuları kendin üret: bir kişi, bir yer, bir nesne, bir olay ya da bir alışkanlık anlat. Telefonda bir dakikalık sayaç kur, not al, sonra iki dakikalık sayaçla konuş.

Konuşmanın ortasında aklın boşalırsa sessiz kalma. "Let me think about that for a second" gibi bir kalıpla zaman kazan ve kaldığın maddeye dön. Kısa bir duraklama sorun değil, uzun bir sessizlik ise akıcılık izlenimini zedeler.

Kendini nasıl ölçersin: İki dakika dolmadan durdun mu? Kartın tüm maddelerine değindin mi? Hafta sonuna kadar ilk soruya “hayır”, ikincisine “evet” diyebilmelisin.

3. Hafta: Part 3'te fikrini nasıl savunursun?

Part 3 çoğu kişiye Part 2'den zor gelir, çünkü sorular kişisel değil geneldir. “En sevdiğin park hangisi?” yerine “Şehirlerde yeşil alanlar neden önemli?” gibi. Burada examiner senden fikir, karşılaştırma ve tahmin bekler.

Bu haftanın işi, cevaplarını genişletmek için bir düzen kurmak:

• Fikrini söyle: “I'd say that...” ya da “In my view...” ile başla.
• Gerekçelendir: “The main reason is...” ile nedenini aç.
• Karşı tarafı da an: “On the other hand, some people might argue...” ile dengeyi göster.
• Geleceğe bağla: “I think in the future...” ile bir tahminde bulun.

Her gün Part 2 için çalıştığın kartlardan birini al ve ondan üç genel soru türet. Örneğin bir park anlattıysan: Şehirlerde neden daha fazla park olmalı? Eskiden insanlar boş zamanını nasıl geçirirdi? Gelecekte şehirler nasıl değişecek? Her soruya yaklaşık bir dakika cevap ver.

Kendini nasıl ölçersin: Kayıtta her cevabın en az bir gerekçe ve bir örnek içerip içermediğine bak. Sadece “I agree” deyip geçtiğin cevapları işaretle ve ertesi gün yeniden dene.

4. Hafta: Tam provalarla kendini nasıl ölçersin?

Son hafta yeni bir şey öğrenme haftası değil, üç bölümü birlikte ve süre tutarak yapma haftası. Bu hafta en az üç tam deneme yap: önce birkaç dakika Part 1 soruları, ardından bir konu kartı, en son da o karta bağlı Part 3 soruları.

Mümkünse bunu başka biriyle yap. Seni yakından tanımayan birinin karşısında konuşmak, sınav odasındaki gerginliğe en yakın deneyimdir. Bu bir arkadaş, bir eğitmen ya da küçük bir konuşma grubu olabilir.

Her provadan sonra dört ölçütü tek tek düşün ve şu tabloyu kendin için doldur:

Bu tablo sana bir puan vermez, ama hangi ölçütte zayıf olduğunu gösterir. Kalan günlerde o ölçüte ağırlık ver.

Sınav günü neye dikkat etmelisin?

• Soruyu anlamadıysan tekrar istemek doğaldır: “Could you repeat the question, please?” demekten çekinme.
• Part 2'de examiner seni durdurursa endişelenme. Bu, sürenin dolduğu anlamına gelir, yanlış bir şey yaptığın anlamına değil.
• Hata yaptığını fark edersen kısaca düzelt ve devam et. Takılıp kalma.
• Aksanını değiştirmeye çalışma. Önemli olan anlaşılır olmak, belirli bir aksanla konuşmak değil.

Dört hafta kısa ama yeterli, yeter ki her gün yarım saat de olsa sesli çalış. Ezber cevaplar yerine düzen ve kalıp biriktir. Sınavda hangi soru gelirse gelsin, cevabın kendi cümlelerin olsun.