IELTS Speaking Hataları: En Sık 7 Hata ve Düzeltmesi

IELTS Speaking'de puanı en çok düşüren şey bilgi eksikliği değil, sınav görevlisine ezber, kopuk ya da kendi cümlelerini sürekli düzelten bir konuşmacı izlenimi vermektir. Aşağıdaki yedi hatanın çoğu bir alışkanlıktır ve birkaç haftalık bilinçli pratikle düzelir.

Sınavın bölümlerini ayrı yazılarda anlattık. Burada odak, derslerde en sık duyduğumuz hatalar ve her birinin yerine ne söyleyebileceğin.

Ezber cevap neden işe yaramaz?

İnternetten bulduğun hazır bir cevabı kelimesi kelimesine ezberlemek en cazip ve en riskli hata. Ezber cümleler genelde senin normal seviyenden daha süslü olur; sınav görevlisi bir sonraki soruda doğal konuşmana döndüğünde aradaki fark hemen duyulur. Üstelik ezber cevap soruya tam oturmaz, çünkü başka bir soru için yazılmıştır.

Ezber yerine fikir hazırla: memleketin, işin ve hobilerin hakkında anlatabileceğin iki üç somut detay belirle ama cümleleri her seferinde yeniden kur. Aynı detayı bir gün kısa, ertesi gün uzun anlatmayı dene. Bu esneklik, sınav günü beklenmedik bir soruya uyum sağlamanı da kolaylaştırır.

Hatalı ve düzeltilmiş cevap nasıl duyulur?

Aşağıdaki iki versiyon, aynı adayın aynı soruya verdiği cevaplar. İlki derslerde çok sık duyduğumuz türden.

Examiner: Do you prefer to spend your free time alone or with other people?

Aday (önce): Yes, I am agree. Actually, according to me, it depends. I like... I liked... sorry, I like reading. And I go to the cinema with friends. That's all.

Examiner: Do you prefer to spend your free time alone or with other people?

Aday (sonra): Honestly, it depends on the day. After a busy week I'd rather stay in with a book, but at weekends I usually meet up with a couple of friends, mostly to see a film. So I'd say I need both.

İlk cevapta dört ayrı sorun var: soru bir tercih sorusu olduğu halde Yes ile başlamak, Türkçeden çevrilmiş iki kalıp, ortada durup kendini düzeltmek ve That's all ile cevabı kesip atmak. İkinci cevap daha zor kelimeler kullanmıyor. Sadece soruya cevap veriyor, bir neden ekliyor ve doğal bir cümleyle bitiyor.

Türkçeden çevrilen hangi kalıplar seni ele verir?

Sınav görevlisi tek seferlik bir hatadan çok, cevaptan cevaba tekrar eden kalıpları fark eder. Derslerde en çok karşılaştıklarımız şunlar:

Bu tabloyu ezberlemek yerine kendi konuşma kaydını dinle ve hangilerini senin yaptığını işaretle. Çoğu kişinin iki üç tane "favori" hatası vardır. Onları bilmek, düzeltmenin yarısıdır. Her hatanın hangi kriterden puan götürdüğünü görmek istersen IELTS Speaking puanlama kriterleri yazısı dört ölçütü tek tek açıyor.

Her hatayı anında düzeltmek puan kazandırır mı?

Çoğu zaman tersine çalışır. Cümlenin ortasında durup "sorry, I mean..." diye geri dönmek akıcılığı böler ve dinleyenin dikkatini tam da hataya çeker. Anlamı değiştiren bir hatayı (yanlış yıl, yanlış kişi) düzeltmek mantıklıdır; bir zaman ekini kaçırdıysan cümleyi bitirip devam etmek genellikle daha iyi sonuç verir. Bu dengeyi akıcılık ile doğruluk arasındaki seçimi anlattığımız yazıda daha ayrıntılı ele aldık.

Soruyu anlamadığında ne yapmalısın?

Sessiz kalmak ya da soruyu tahmin edip bambaşka bir şeye cevap vermek, tekrar istemekten çok daha pahalıdır. Bir kelimeyi kaçırdıysan sormak tamamen normaldir:

• Sorry, could you repeat the question, please?
• Sorry, I didn't quite catch that.

Bunu her soruda yaparsan dikkat çeker, ama sınav boyunca bir iki kez sormak seni kötü göstermez. Kötü görünen, soruyla ilgisi olmayan özgüvenli bir cevaptır.

Part 2'de zaman kipi neden kayar?

Geçmişteki bir olayı anlatırken heyecanla şimdiki zamana geçmek çok yaygın: Last summer I went to Kaş. The hotel is very small and we swim every day... Dinleyen kişi olayın ne zaman olduğunu karıştırır. Kartı okur okumaz kendine tek bir soru sor: bu bir anı mı, bir alışkanlık mı, yoksa bir plan mı? Notlarının köşesine sadece "past" yazmak bile bu kaymayı fark etmeni kolaylaştırır. Not alma düzenini ve konuşma akışını cue card rehberimizde ayrıca anlattık.

Aynı anının düzeltilmiş hali şöyle: Last summer I went to Kaş. The hotel was tiny, and we swam every day before breakfast. I still go back whenever I get the chance. Son cümledeki geçiş bilinçli: anıdan bugüne dönerken still ve whenever gibi bir işaret kullandığın için dinleyen kişi zamanın değiştiğini hemen anlar. Kayma ile bilinçli geçiş arasındaki fark tam olarak bu işarettir. Kendi kaydında işaretsiz zaman değişimlerini aramak iyi bir alıştırmadır.

Zor kelime kullanmak her zaman iyi mi?

Hayır. It's raining cats and dogs gibi bir deyimi yeri olmayan bir anda sıkıştırmak kelime bilgisini değil, ezberi gösterir. Önemli olan kelimeyi doğru bağlamda ve doğru tonla kullanmak. Very crowded yerine packed, a very good job yerine a really rewarding job gibi konuya tam oturan bir iki kesin kelime, rastgele bir deyimden çok daha fazla iş görür. Moreover gibi yazı dili bağlaçları da konuşmada aynı ezber izlenimini verir; yerine neler kullanabileceğini IELTS Speaking geçiş ifadeleri yazısında bulursun. Aklına doğru kelime gelmediğinde susmak yerine nasıl anlatacağını kelimeyi unutunca paraphrasing yapma yazısında dört adımda görürsün.

Çok hızlı ya da tek tonda konuşmak neden sorun?

Gerginlikle hızlanmak kelimeleri yutmana ve vurguyu kaybetmene yol açar. Tersine, her cümleyi aynı düz tonda söylemek de ezber izlenimi verir. Hedefin hız değil, anlaşılırlık: önemli kelimeyi biraz vurgula, cümle aralarında kısa nefes al. Düşünmek için bir saniyeye ihtiyacın varsa Well, let me think about that for a second demek tamamen doğaldır.

Bu hataları sınavdan önce nasıl yakalarsın?

Hatalarının çoğunu konuşurken duyamazsın, çünkü dikkatin içerikte. İki yol var: telefonla kendini kaydedip ertesi gün dinlemek ve seni gerçek sınav gibi sorgulayan biriyle konuşmak. İkincisi daha değerli, çünkü beklenmedik takip soruları ezberi hemen ortaya çıkarır.

Talk Up'taki birebir derslerde bu provayı yapabilirsin: eğitmen cevabını kesmeden dinler, sonra en çok tekrar eden iki hatanı not eder. Bir sonraki derste sadece o ikisine odaklanırsın. Yedi hatayı aynı anda düzeltmeye çalışmak yerine ikişer ikişer gitmek, hem daha az yorar hem de kalıcı olur.