IELTS Speaking Linking Words: Moreover Yerine Ne Denir?

IELTS Speaking'de linking words, cümlelerini birbirine bağlayıp cevabına yön veren küçük ifadelerdir. Puanını yükselten şey onları çok kullanmak değil, doğru yerde ve konuşma diline uygun biçimde kullanmaktır.

Sınav görevlisi kaç tane "moreover" söylediğini saymaz; fikirlerinin birbirini takip edip etmediğini dinler.

Linking words puanını hangi kriterde etkiler?

Bağlaçlar en çok Fluency and Coherence kriterine yansır. Buradaki coherence, dinleyenin seni zorlanmadan takip edebilmesi demek. Yeni bir fikre geçtiğini, sebep verdiğini ya da karşı görüşe döndüğünü küçük işaretlerle haber verirsen, görevli cevabının haritasını kafasında rahatça çizer.

Band tanımlarındaki ayrım da bunu söyler: alt bantlarda bazı bağlaçların aşırı ve tekrarlı kullanılmasından, 7 ve üstünde ise bağlaçların esneklikle kullanılmasından söz edilir. Dört kriterin her birinin neye baktığını IELTS Speaking puanlama kriterleri yazımızda ayrıntılı anlattık.

Moreover ve furthermore neden sana puan kaybettirebilir?

Bir eğitmenimiz, Part 3 provasında öğrencisinin iki dakikalık cevabını kaydedip birlikte dinlemiş. Kayıtta dört kez "moreover", iki kez "furthermore", sonda da bir "in conclusion" varmış. Öğrenci her birini söylemeden önce kısa bir duraklama yapıyor, sanki listeden sıradaki kelimeyi çekiyormuş.

"Bunlar kötü kelimeler değil. Ama sen bana bir makale okuyorsun, ben ise bir sohbet dinlemek istiyorum."

Eğitmenimiz sonra aynı soruyu, yazı diline ait bütün bağlaçları yasaklayarak bir kez daha sormuş. İkinci cevapta "on top of that", "having said that" ve basit bir "so" varmış. Duraklamalar kısalmış, cevap daha samimi çıkmış. En önemlisi, öğrenci farkı kendi kulağıyla duymuş; bunu ona anlatmak yerine dinletmek yetmiş.

Ders şu: moreover, furthermore, firstly, secondly, lastly ve in conclusion yazılı metin için kurulmuş ifadelerdir. Otuz saniyelik bir konuşma cevabında ezberlenmiş gibi duyulurlar. Bir kez kullanmak sorun değil; her cümlenin başına koymak sorun. Bu, deneme sınavlarında en sık gördüğümüz hatalardan biri; diğerlerini IELTS Speaking'de sık yapılan hatalar yazısında sıraladık.

Konuşmada hangi geçiş ifadeleri doğal duyulur?

Bağlaçları görevlerine göre düşünmek, ezber listesinden çok daha işe yarar. Aynı mantık iş sunumlarında da geçerli; bir bölümden ötekine geçerken kullanılan kalıpları İngilizce sunum yapma kalıpları yazısında topladık.

Ek fikir eklemek: On top of that

On top of that "üstelik, bir de şu var" anlamında, ikinci bir gerekçe eklerken kullanılır: "Living in the city centre is expensive. On top of that, it's really noisy at night." Moreover'ın konuşmadaki rahat karşılığıdır.

Karşı görüşe dönmek: Having said that, Then again

Having said that "bununla birlikte, yine de" demektir; az önce söylediğini kısmen yumuşatırsın: "I love working from home. Having said that, I do miss chatting with colleagues."

Then again "öte yandan, bir de şöyle bakınca" anlamına gelir ve konuşurken aklına yeni gelen bir karşı düşünceyi işaret eder: "Maybe I'd move abroad. Then again, I'd really miss my family."

Sebep ve sonuç: That's why

That's why "işte bu yüzden" demektir ve therefore'un konuşmadaki doğal halidir: "I had a long commute for years. That's why I value living close to work."

Örnek vermek: Take ... for example

Take ... for example "mesela şunu ele al" anlamında, genel bir fikri somut bir duruma bağlar: "Take my grandmother, for example. She learned to use video calls at seventy." For instance da olur, ama bu kalıp cümleye daha canlı bir giriş verir.

Netleştirmek: The thing is, What I mean is

The thing is "mesele şu ki, işin aslı" demektir ve asıl noktana dikkat çeker: "The thing is, most people don't have time to cook." What I mean is ise "demek istediğim şu" anlamında, söylediğini toparlamana ve düşünmek için birkaç saniye kazanmana yarar.

Cevabın ilk cümlesine hep "I think" ile başlıyorsan, fikir girişleri için I think dışındaki fikir belirtme kalıplarına da bakmanı öneririz.

Her Part'ta bağlaçları nasıl kullanmalısın?

Part 1 kısa ve kişisel sorulardan oluşur. Burada "because", "but", "so" ve "actually" gibi basit bağlaçlar yeter. Kısa bir cevaba üç geçiş ifadesi sıkıştırmak doğallığı bozar.

Part 2'de bir olay ya da deneyim anlatırsın, bu yüzden sıra bildiren ifadeler öne çıkar: "It all started when...", "After that...", "What I remember most is..." ve kapanışta "Looking back...".

Part 3'te soyut sorular gelir; karşılaştırma, genelleme ve karşı görüş burada önemlidir. Kısa bir örnek:

Soru: Do you think people read less than they used to?

"Well, it depends on what we count as reading. If we're talking about novels, then yes, probably less. Having said that, people read a lot on their phones. Take news apps, for example: most people I know check them several times a day. So the habit hasn't disappeared, it's just changed shape."

Bu cevapta tek bir moreover yok, ama görevli fikrin nereye gittiğini her an biliyor.

Hangi bağlaçlar en sık yanlış anlamda kullanılıyor?

Bizim öğrencilerimizde en sık karşılaştığımız üç karışıklık şunlar:

• On the other hand iki tarafı karşılaştırırken kullanılır, aynı yönde yeni bir bilgi eklemek için değil. "City life is exciting. On the other hand, it's stressful." doğru; iki avantajı art arda sayarken kullanmak yanlış.
• Actually "şu anda" değil, "aslında, gerçekte" demektir ve çoğu zaman beklenenin tersini ya da küçük bir düzeltmeyi haber verir. Şu an için "currently" ya da "at the moment" kullan.
• Anyway bir yan konuyu kapatıp ana konuya dönmek içindir. Bir fikri desteklerken araya koyarsan "neyse, boş ver" gibi duyulur ve az önce söylediğin şey önemsizmiş izlenimi verir.

Bağlaçları ezber gibi duyulmadan nasıl çalışırsın?

• Her görev için en fazla iki ifade seç. On ifadeyi yarım öğrenmek yerine beşini rahat kullanmak daha çok işe yarar.
• Kendini kaydet ve say. Bir Part 3 cevabı kaydet, aynı bağlacı kaç kez kullandığına bak. Üçten fazlaysa değiştir.
• Yasak listesi oyununu dene. Eğitmenimizin yaptığı gibi moreover, furthermore ve in conclusion'ı bir hafta yasakla; boşluğu doğal ifadeler doldursun.
• Sınav dışında da kullan. Bir ifade ancak gerçek bir sohbette ağzından kendiliğinden çıktığında senindir. Canlı konuşmada karşındaki kişinin tepkisi, ifadenin yerine oturup oturmadığını hemen gösterir.

İyi bir bağlaç fark edilmez: görevli onu duymaz, fikrini duyar.