İngilizce Özür Dileme: Sorry Dışında Ne Denir?

İngilizcede özür dilemenin tek yolu sorry değil: küçük bir çarpışmada excuse me, kendi hatanı üstlenirken my bad ya da that's on me, resmi bir yazışmada I apologize veya my apologies daha doğal durur. Hangi ifadeyi seçeceğin, hatanın büyüklüğüne ve karşındakiyle ne kadar resmi konuştuğuna bağlıdır.

Sorry yanlış değil elbette. Sorun, her duruma aynı kelimeyi koymak. O zaman hem cümlelerin tekdüze olur hem de gerçekten ciddi bir özür dilemen gerektiğinde elinde ağırlık taşıyan bir ifade kalmaz. Sorry'nin hiç özür olmadığı bir kullanımı da var: kötü bir haber karşısında söylenen I'm sorry to hear that kalıbını geçmiş olsun İngilizce nasıl denir yazısında anlattık.

Her şeye sorry demek neden sorun olur?

Bir eğitmenimiz konuşma odalarında sık gördüğü bir durumu şöyle anlatıyor:

"Bir öğrencim ilk derste neredeyse her cümleye sorry ile başlıyordu. Bir kelimeyi hatırlayamadığında sorry, düşünmek için durduğunda sorry, hatta güzel bir cevap verdiğinde bile 'sorry, my English' diye bitiriyordu. Ona bir hafta boyunca sorry yerine sadece 'let me think' ya da 'give me a second' demesini önerdim. Üçüncü derste İngilizcesi aynıydı ama duruşu bambaşkaydı. Karşısındaki kişi artık onu özür dileyen biri olarak değil, düşünen biri olarak dinliyordu."

Bu anekdotun dersi şu: bazen sorry'nin alternatifi başka bir özür kelimesi değil, hiç özür dilememektir. Ortada bir hata yoksa özür dilemen gerekmez. Gerçekten bir hata ya da kaza olduğunda ise aşağıdaki ifadeler devreye girer.

Küçük kazalarda ne denir: excuse me, pardon me, oops

Kalabalıkta birine hafifçe çarptın, birinin önünden geçmen gerekiyor ya da yanlışlıkla sözünü kestin. Bunlar ciddi hatalar değil ve İngilizcede genellikle daha hafif ifadelerle geçiştirilir.

• Excuse me: Birinin önünden geçerken, dikkat çekerken ya da hafifçe çarptığında kullanılır. Olaydan önce söylenirse "izin verir misiniz", sonra söylenirse "pardon" anlamına gelir.
• Pardon me: Excuse me'nin biraz daha kibar hali, özellikle Amerikan İngilizcesinde sık duyulur. Hapşırdıktan sonra da söylenir.
• Oops: Bir şeyi düşürdüğünde ya da küçük bir sakarlık yaptığında kendiliğinden çıkan ünlem. Tek başına özür sayılmaz, ardından kısa bir çözüm eklenir: "Oops, I'll grab another one."

Küçük bir tuzak: Türkçedeki "pardon" refleksiyle tek başına "Pardon?" dersen, İngilizcede bu çoğu zaman "ne dediniz, tekrar eder misiniz?" anlamına gelir. Özür için pardon me ya da excuse me daha güvenli.

Kendi hatanı üstlenirken: my bad, that's on me

Arkadaşına yanlış saati söyledin, ekip arkadaşına eksik dosya gönderdin. Burada amaç hatayı sahiplenmek ve konuyu uzatmadan çözmek.

• My bad: "Benim hatam" demenin rahat, gündelik yolu. Arkadaşlar arasında ve küçük hatalarda doğal durur, ama ciddi bir hatada ya da üst düzey bir yöneticiye söylendiğinde fazla hafif kaçar.
• That's on me: "Bu benim sorumluluğum" anlamına gelir. My bad'den daha olgun duyulur ve iş yerinde rahatlıkla kullanılır.
• I didn't mean to: "İstemeden oldu, kastım bu değildi." Birini kırdığında ya da yanlış anlaşıldığında niyetini açıklamak için: "I didn't mean to interrupt you."

Bu ifadelerin gücü, arkasından gelen çözüm cümlesindedir: "That's on me. I'll send the correct file in ten minutes." Hatayı kabul edip susmak yerine ne yapacağını söylemek, özrü yarım bırakmaz.

Resmi ortamda nasıl özür dilenir?

E-postada, müşteriyle konuşurken ya da toplantıda daha ağırbaşlı bir dil gerekir.

• I apologize: Sorry'nin resmi karşılığı. Ardından for ve bir isim ya da -ing fiil gelir: "I apologize for the confusion."
• My apologies: Kısa ve kibar. Küçük bir aksaklığı kabul ederken iyi çalışır: "My apologies, I sent the wrong link."
• I owe you an apology: "Sana bir özür borçluyum." Bir süre önce yaşanmış bir şey için sonradan özür dilerken kullanılır ve samimi bir ağırlık taşır.

Bir dikkat noktası: I apologize konuşmada bazen soğuk ve mesafeli duyulabilir. Yakın bir arkadaşına bunu söylersen, sanki resmi bir açıklama yapıyormuşsun gibi algılanabilir. Bir müşteriden gelen şikayete yazılı cevap veriyorsan resmi özrü somut bir çözümle birleştiren müşteri şikayetine yazılı cevap kalıpları işini görür.

Özür yerine teşekkür etmek işe yarar mı?

Gecikmelerde ya da birini beklettiğin durumlarda özrü teşekküre çevirmek, İngilizcede giderek yaygınlaşan bir yaklaşım. "Sorry for the delay" yerine thank you for your patience (sabrın için teşekkürler) dediğinde, odak senin hatandan karşındakinin anlayışına kayar.

Örneğin bir mesaja geç döndüysen: "Thank you for your patience. Here's the updated plan." Bu cümle hem kibar hem de konuşmayı ileri taşıyor.

Ciddi bir özür nasıl kurulur?

Birini gerçekten üzdüysen tek kelime yetmez. Öğrencilerimize önerdiğimiz basit yapı üç parçadan oluşuyor: hatayı adlandır, etkisini kabul et, ne yapacağını söyle.

"I'm really sorry I forgot your birthday. I know it hurt you. Let me take you to dinner this weekend." Burada sorry kullanıldı ama tek başına değil; really ile güçlendirildi ve somut bir adımla tamamlandı. Ağır durumlarda I feel terrible about (…için kendimi çok kötü hissediyorum) kalıbı da duygunu açıkça gösterir: "I feel terrible about what I said."

Please forgive me ise İngilizcede oldukça dramatik duyulur. Günlük hatalarda değil, gerçekten ciddi durumlarda yerini bulur.

Hangi durumda hangi ifade?

Özrü kabul ederken ne denir?

Konuşmanın öbür tarafı da önemli. Biri sana özür dilediğinde "It's okay" dışında no worries, don't worry about it ya da it happens diyebilirsin. Bu cevaplar teşekküre verilen cevaplarla aynı ailedendir; no worries gibi ifadelerin hangi tonda durduğunu rica ederim yerine söylenebilecek kalıpları anlattığımız yazıda ayrıca ele aldık.

Bir dahaki sefere sorry demek üzereyken bir saniye dur ve kendine sor: bu bir kaza mı, bir hata mı, yoksa ortada özür gerektiren bir şey yok mu? Cevaba göre seçeceğin kelime, İngilizceni bir anda daha doğal gösterir.